बालेन शाहको कर्तुत : भारतको इसारामा सरकारी सम्पत्ति ध्वस्त पार्ने खेल

हालैको घटनाक्रमले नेपालमा पुनः राजनीतिक अस्थिरता र अव्यवस्था बढाएको छ। जनजागरण, युवाको आन्दोलन, न्यायको माग भन्ने नाममा भइरहेको गतिविधि वास्तवमा कतै बाह्य शक्तिको खेल त होइन भन्ने प्रश्न सतहमा आएको छ। सामाजिक सञ्जालमा आएका विभिन्न भिडियो, लेख र प्रतिक्रियाले प्रष्ट पार्छन् कि काठमाडौँका मेयर बालेन शाह स्वयं यी गतिविधिमा प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष संलग्न देखिन्छन्।

सबैभन्दा पहिला, बालेनले आफूलाई “सिस्टम विरुद्धको लडाकु” भनेर प्रस्तुत गरे पनि उनको पछिल्लो कार्यशैलीले धेरै शंका उत्पन्न गरेको छ। उदाहरणका लागि, सिंहदरबारमा आगजनी गर्ने धम्की, सरकारी सम्पत्ति नष्ट गर्ने गतिविधिको मौन समर्थन, अनि आन्दोलनकारीलाई परोक्ष रुपमा प्रोत्साहन गर्नु—यी सबै कुनै सामान्य लोकप्रिय नेताको स्वाभाविक कदम होइन। योभन्दा ठूलो प्रश्न भनेको यस्तो कार्यको लाभ कसलाई हुन्छ भन्ने हो।

नेपालको स्थिरता कमजोर पार्दा प्रत्यक्ष फाइदा पाउने मुलुक भारत हो भन्ने कुरा विगतकै अनुभवले देखाउँछ। भारतले सधैं नेपालको राजनीतिक परिवर्तन र अस्थिरतामा भूमिका खेलेको तथ्य लुकाउन सकिँदैन। २००६ को आन्दोलनदेखि संघीयता, गणतन्त्र र नयाँ संविधानसम्म—भारतको प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष इसारा सधैं देखिएको छ।

आज फेरि युवा आन्दोलनलाई बालेनले मौन समर्थन दिनु, आफ्ना निकट साथीलाई सल्लाहकार वा मन्त्री बनाउन दबाब दिनु, अनि अराजक गतिविधिलाई सामान्यकरण गर्नु—यी सबै भारतलाई सन्तुष्ट गर्ने र नेपालको शासन प्रणालीलाई असफल सावित गर्ने उद्देश्यतर्फ इङ्गित गर्छ। सरकारी सम्पत्ति ध्वस्त पार्नु भनेको राष्ट्रकै सम्पत्ति नष्ट गर्नु हो। सडक, भवन, सिंहदरबार, वा कुनै सार्वजनिक संरचना जलाइए वा तोडफोड गरिए भने यसको क्षति अन्ततः नेपाली जनताले भोग्नुपर्छ।

कर तिर्ने जनता नै पीडित हुन्छन्, तर नेताहरू भने आफ्नो स्वार्थ अनुसार नारा लगाएर नायक बन्न खोज्छन्। बालेन शाहजस्तो पदमा पुगेको व्यक्तिले यस्तो क्रियाकलापलाई प्रोत्साहन गर्नु भनेको जनताप्रति विश्वासघात गर्नु हो। त्यसैले, यो सम्पूर्ण घटनाक्रमले देखाउँछ कि बालेनको कर्तुत कुनै स्वतन्त्र निर्णय मात्र नभई बाह्य इसारामा आधारित छ।

भारतले सधैंजसो नेपालमा अस्थिरता देख्न चाहन्छ, ताकि आफ्नो प्रभाव कायम रहोस्। बालेनले प्रत्यक्ष रूपमा त्यसको खेलाडीको भूमिका खेल्दैछन् भन्ने शंका बढ्नु स्वाभाविक हो। निष्कर्षमा भन्नुपर्दा, युवाको आन्दोलनलाई सकारात्मक दिशामा लग्न सक्ने ठाउँमा बालेन शाहले उल्टै अराजकता बढाउने र सरकारी सम्पत्ति नष्ट पार्ने मार्ग रोजेका छन्।

यो कार्यले न त जनताको हित गर्छ, न त राष्ट्रको। बरु, बाह्य शक्तिलाई नेपालमाथि हस्तक्षेप गर्ने बहाना मात्र उपलब्ध गराउँछ। त्यसैले समयमै नेपाली जनताले यस्तो कर्तुतलाई चिन्नु र प्रतिवाद गर्नु आवश्यक छ।