काठमाडौं । नेपाली कांग्रेसको १५औँ महाधिवेशनबाट गगनकुमार थापा भारी मतान्तरसहित पार्टी सभापतिमा निर्वाचित भएका छन्। सभापति पदको निर्वाचनमा थापाले ६ हजार ५८४ मत प्राप्त गर्दा प्रतिस्पर्धी श्यामकृष्ण खड्गीले ३७५ मत पाएका छन्। किशोरसिंह राठौरले अन्तिम समयमा उम्मेदवारी फिर्ता लिएपछि सभापति पदमा थापा र खड्गीबीच प्रतिस्पर्धा भएको थियो।

थापाको विजयलाई कांग्रेसभित्र नेतृत्व परिवर्तन, पुस्तान्तरण र सङ्गठनात्मक सुधारको अपेक्षासँग जोडेर हेरिएको छ। नयाँ नेतृत्व चयनसँगै पार्टीको आगामी राजनीतिक दिशा, कार्यशैली र जनतासँगको सम्बन्ध कस्तो हुनेछ भन्ने विषयमा पनि चासो बढेको छ।

तर, नेतृत्वमा नयाँ अनुहार आउनु मात्रै पार्टी रूपान्तरणको पर्याप्त आधार होइन। आन्तरिक एकता कायम राख्दै सङ्गठनलाई प्रभावकारी बनाउनु, नीतिगत स्पष्टता दिनु र जनताको विश्वास पुनः स्थापित गर्नु थापा नेतृत्वका प्रमुख चुनौती हुनेछन्।

गगन–विश्वप्रकाश सहकार्यमा नयाँ नेतृत्व

१५औँ महाधिवेशनबाट विश्वप्रकाश शर्मा वरिष्ठ उपसभापतिमा निर्विरोध चयन भएका छन्। थापा र शर्मा पार्टीको शीर्ष नेतृत्वमा पुग्नुलाई कांग्रेसभित्रको नयाँ राजनीतिक सहकार्यका रूपमा हेरिएको छ।

त्यस्तै, पुष्पा भुसाल महिला उपसभापतिमा निर्विरोध चयन भएकी छन्। खुलातर्फ डा. चन्द्रकान्त भण्डारी र मधु आचार्य उपसभापतिमा निर्वाचित भएका छन्। भण्डारीले ३ हजार ७३५ र आचार्यले २ हजार ३४२ मत प्राप्त गरेका छन्।

समावेशी उपसभापतिमा विनोदकुमार चौधरी निर्वाचित भएका छन्। उनले १ हजार ७४५ मत प्राप्त गर्दा प्रतिस्पर्धी जीवन परियारले १ हजार ६५८ मत पाएका छन्।

नयाँ नेतृत्वमा अनुभवी नेताहरूसँगै परिवर्तनको पक्षमा उभिएका नेताहरूलाई समेट्ने प्रयास देखिएको छ। यद्यपि, शीर्ष नेताहरूबीचको सहकार्यले पार्टीको निर्णय प्रक्रिया, सङ्गठन परिचालन र राजनीतिक कार्यदिशामा कस्तो प्रभाव पार्छ भन्ने कुरा आगामी दिनमा स्पष्ट हुनेछ।

महामन्त्रीमा प्रदीप, उदयशमशेर र डिला

कांग्रेसको सङ्गठन सञ्चालन तथा पार्टीका निर्णय कार्यान्वयनमा महामन्त्रीको भूमिका महत्त्वपूर्ण मानिन्छ। १५औँ महाधिवेशनबाट प्रदीप पौडेल, उदयशमशेर राणा र डा. डिला सङ्ग्रौला पन्त महामन्त्रीमा निर्वाचित भएका छन्।

खुलातर्फ पौडेलले ४ हजार १९४ र राणाले २ हजार ३१० मत प्राप्त गरेका छन्। महिलातर्फ सङ्ग्रौला ३ हजार ११८ मतसहित निर्वाचित भएकी छन्। उनले प्रतिस्पर्धी महालक्ष्मी उपाध्याय (डीना)लाई २५४ मतले पराजित गरेकी हुन्। उपाध्यायले २ हजार ८६४ मत प्राप्त गरेकी छन्।

सङ्ग्रौलाको निर्वाचनलाई कांग्रेसको नेतृत्व तहमा महिला सहभागिताका दृष्टिले महत्त्वपूर्ण मानिएको छ। उनी पार्टीको पहिलो निर्वाचित महिला महामन्त्री बनेकी छन्।

अब महामन्त्रीहरूको मुख्य जिम्मेवारी सभापतिसँग समन्वय गरेर पार्टीका नीति तथा कार्यक्रम कार्यान्वयन गर्नु, सङ्गठनलाई सक्रिय बनाउनु र नेता–कार्यकर्ताबीच प्रभावकारी समन्वय कायम गर्नु हुनेछ।

सहमहामन्त्रीमा समावेशी प्रतिनिधित्व

कांग्रेसले विभिन्न समुदाय, वर्ग र भौगोलिक क्षेत्रको प्रतिनिधित्व सुनिश्चित गर्न सहमहामन्त्रीका पद छुट्याएको छ। १५औँ महाधिवेशनबाट खुलातर्फ रामहरि खतिवडा र अजयबाबु शिवाकोटी निर्वाचित भएका छन्। खतिवडाले २ हजार ९१० र शिवाकोटीले २ हजार १७३ मत पाएका छन्।

पिछडिएको क्षेत्रबाट जीवनबहादुर शाही ३ हजार ९०६ मतसहित निर्वाचित भएका छन्। उनका प्रतिस्पर्धी जनकराज गिरीले १ हजार ३७६ मत प्राप्त गरेका छन्।

महिलातर्फ प्रतिमा गौतम ५ हजार ११६ मतसहित विजयी भएकी छन् भने आदिवासी जनजातितर्फ बहादुरसिंह लामा ३ हजार २४५ मत प्राप्त गरी निर्वाचित भएका छन्। दलिततर्फ प्रकाश रसाइली स्नेही र मुस्लिमतर्फ डा. मोहम्मद फिरदोस आलम निर्वाचित भएका छन्। आलमले ३ हजार ३४७ मत प्राप्त गरेका छन्।

मतगणना जारी रहँदा अन्य समावेशी समूहका सहमहामन्त्री तथा केन्द्रीय सदस्यहरूको अन्तिम परिणाम आउन बाँकी रहेको विवरणमा उल्लेख छ।

पार्टीको नेतृत्वमा विविध समुदायको प्रतिनिधित्व बढ्नु सकारात्मक भए पनि त्यसलाई सार्थक बनाउन सम्बन्धित समुदायका समस्या र आवश्यकतालाई नीति निर्माण तथा निर्णय प्रक्रियामा समेट्नुपर्नेछ। समावेशिताको वास्तविक मूल्याङ्कन पदमा कसले प्रतिनिधित्व गर्छ भन्नेमा मात्र होइन, उसले सम्बन्धित समुदायका मुद्दालाई कति प्रभावकारी रूपमा उठाउँछ भन्नेमा निर्भर रहनेछ।

२९७ सदस्यीय केन्द्रीय समिति: अवसर कि चुनौती?

नेपाली कांग्रेसले विधान संशोधन गरी केन्द्रीय कार्यसमितिको आकार १६४ सदस्यबाट बढाएर २९७ सदस्यीय बनाएको छ। प्रतिनिधित्व विस्तार गर्ने उद्देश्यले गरिएको यो परिवर्तनले पार्टीभित्र बहस पनि सिर्जना गरेको छ।

यसअघि तत्कालीन सभापति शेरबहादुर देउवाले पदाधिकारी तथा पार्टी संरचनाको आकार विस्तार गर्दा प्रश्न उठाउने थापाकै नेतृत्वमा अझ ठूलो केन्द्रीय समिति बनेपछि त्यसको औचित्यमाथि प्रश्न उठ्न थालेको छ।

महाधिवेशन प्रतिनिधिको सङ्ख्या बढेको आधारमा केन्द्रीय कार्यसमिति विस्तार गरिएको तर्क गरिए पनि ठूलो संरचनाले पार्टीको कार्यसम्पादनमा कस्तो प्रभाव पार्छ भन्ने विषय महत्त्वपूर्ण हुनेछ।

राजनीतिक विश्लेषक सौगात गौतमका अनुसार केन्द्रीय कार्यसमितिको आकार बढाउँदैमा प्रतिनिधित्व र समावेशिता स्वतः प्रभावकारी हुँदैन। ठूलो संरचनाको औचित्य त्यसले गर्ने कामबाट पुष्टि हुनुपर्ने उनको धारणा छ।

२९७ सदस्यीय केन्द्रीय समितिलाई सक्रिय राख्नु, जिम्मेवारी स्पष्ट रूपमा बाँडफाँट गर्नु र निर्णय प्रक्रियालाई चुस्त बनाउनु नयाँ नेतृत्वका लागि सहज हुनेछैन। सबै पक्षलाई समेट्ने उद्देश्य सकारात्मक भए पनि प्रभावकारी समन्वय हुन नसके निर्णय प्रक्रियामा ढिलाइ हुने जोखिम रहन्छ।

कांग्रेसको पुनर्जीवनको सम्भावना

राजनीतिक विश्लेषकहरूले १५औँ महाधिवेशनलाई कांग्रेसको नेतृत्व परिवर्तन र सङ्गठनात्मक पुनर्संरचनाको महत्त्वपूर्ण अवसरका रूपमा हेरेका छन्।

राजनीतिक विश्लेषक गेजा शर्मा वाग्लेका अनुसार विगतको नेतृत्वको कार्यसम्पादन, सरकारमा रहँदा परिणाम दिन नसकेको अवस्था तथा भ्रष्टाचार र कुशासनसम्बन्धी विवादमा नेताहरूको नाम जोडिनुले कांग्रेसप्रतिको जनविश्वास कमजोर बनाएको थियो। नयाँ नेतृत्वले प्रभावकारी काम गर्न सके पार्टीले पुनर्जीवन पाउने सम्भावना रहेको उनको विश्लेषण छ।

गौतमले पनि युवापङ्क्ति र विभिन्न भूगोलका प्रतिनिधिलाई पार्टीसँग जोड्ने प्रयासलाई सकारात्मक मानेका छन्। तर, प्रतिनिधित्व विस्तारले निर्णय प्रक्रियालाई कति प्रभावकारी बनाउँछ भन्ने कुरा महत्त्वपूर्ण हुने उनको भनाइ छ।

नेतृत्व परिवर्तनले पार्टीभित्र नयाँ उत्साह सिर्जना गर्न सक्छ। त्यसलाई दीर्घकालीन राजनीतिक उपलब्धिमा रूपान्तरण गर्न भने नीति, सङ्गठन र कार्यशैलीमा ठोस सुधार आवश्यक हुनेछ।

आशालाई परिणाममा बदल्नुपर्ने दबाब

सभापति थापाले पार्टीभित्र र बाहिर नयाँ अपेक्षा सिर्जना गरेका छन्। अब ती अपेक्षालाई वास्तविक उपलब्धिमा बदल्नु नै उनको नेतृत्वको मुख्य परीक्षा हुनेछ।

विश्लेषकहरूका अनुसार थापाले विगतमा उठाउँदै आएका राजनीतिक प्रश्न र सुधारका प्रतिबद्धतालाई व्यवहारमा उतार्नुपर्नेछ। पार्टीको आन्तरिक लोकतन्त्र सुदृढ बनाउने, नेतृत्वमा जवाफदेहिता कायम गर्ने, युवा पुस्तालाई अवसर दिने र जनताका मुद्दालाई प्राथमिकतामा राख्ने कामले नयाँ नेतृत्वको विश्वसनीयता निर्धारण गर्नेछ।

वाग्लेका अनुसार थापाले अब आश्वासनभन्दा परिणामलाई प्राथमिकता दिनुपर्छ। कांग्रेसको पुरानो छवि बदल्न सिद्धान्त, विचार, नीति, राजनीतिक एजेन्डा, सङ्गठन र पार्टी सञ्चालनको शैलीमा समेत परिवर्तन आवश्यक रहेको उनको धारणा छ।

नयाँ नेतृत्वले समयमै परिणाम दिन नसके अहिले देखिएको उत्साह कमजोर हुन सक्ने जोखिम पनि छ। त्यसैले थापाका लागि पार्टीको नेतृत्व सम्हाल्नु मात्र पर्याप्त हुने छैन; कांग्रेसलाई जनताको विश्वास जित्ने राजनीतिक शक्तिका रूपमा पुनः स्थापित गर्नुपर्नेछ।

१५औँ महाधिवेशनले कांग्रेसलाई नेतृत्व परिवर्तन र सङ्गठन सुधारको अवसर दिएको छ। अब त्यो अवसरलाई व्यवहारमा उतार्ने जिम्मेवारी नवनिर्वाचित सभापति थापा र उनको नेतृत्वको केन्द्रीय कार्यसमितिमाथि आएको छ।

कांग्रेसको वास्तविक रूपान्तरण नयाँ नेतृत्वको घोषणाबाट होइन, जनताले अनुभव गर्ने परिणामबाट मापन हुनेछ। सङ्गठनात्मक सुधार, स्पष्ट राजनीतिक दिशा, समावेशी निर्णय प्रक्रिया र जवाफदेहितामार्फत जनविश्वास फर्काउन सके मात्रै गगन थापाको नेतृत्वमा सुरु भएको परिवर्तनले सार्थकता पाउनेछ।

क्याटेगोरी : समाचार
ट्याग : #breaking, #कांग्रेस महाधिवेशन समीक्षा : कस्तो बन्यो गगन टिम ?

---

---

---