कृति न्यौपाने

४०–५० केजीको एउटा सुटकेस। देख्दा साधारण, तर त्यसभित्र अटिएको संसार असाधारण। कपडा, कागजपत्र र केही अत्यावश्यक सामानसँगै त्यहाँ प्याक हुन्छन्—बाबुआमाको आशा, परिवारको भरोसा, आफ्नै अधुरा सपना, र भविष्यप्रतिको गहिरो चिन्ता। यही सुटकेस बोकेर हजारौं नेपाली युवायुवती हरेक वर्ष ‘प्रदेशी’ बन्छन्। उनीहरू केवल दूरी पार गर्दैनन्स जीवनकै एउटा अध्याय बोकेर उड्छन्।

विदेश जाने निर्णय प्रायः रहरको परिणाम हुँदैन, आवश्यकता र बाध्यताको मिश्रण हुन्छ। घरको आर्थिक अवस्था, बढ्दो जिम्मेवारी, सीमित रोजगारी, र भविष्यको अनिश्चितताले धेरैलाई घर छोड्न बाध्य बनाउँछ। एयरपोर्टको बिदाइ दृश्यमा आँखा रसाउँछन्, तर शब्दहरू बलिया बन्न खोज्छन्। जहाज उड्दा शरीर टाढा जान्छ, मन भने घरको आँगनमै अड्किरहन्छ।

प्रदेशको पहिलो दिन धेरैका लागि सपनाभन्दा कडा यथार्थ हुन्छ। भाषा नबुझिने, संस्कार नचिनिने, अनुहारहरू अपरिचित। सानो कोठा, फरक गन्ध, र मनभित्र फैलिएको एक्लोपन। फोनको स्क्रिनमा घर देखिन्छ, तर त्यो दूरीले मन झन् भारी बनाउँछ। यहीँबाट सुरु हुन्छ संघर्षको पहिलो अध्याय—आफूलाई सम्हाल्ने संघर्ष।

काम खोज्ने, काम जोगाउने, समयसँग दौडिने सबै कुरा एकैपटक सिक्नुपर्छ। कतिपयले आफ्नो पढाइभन्दा फरक काम गर्छन्, कतिपयले आफ्नो क्षमताभन्दा कठिन काम। थकान शरीरमा मात्र होइन, मनमा पनि थुप्रिन्छ। तर हरेक दिन आफैंलाई सम्झाइन्छ “यो दुःख आजको लागि हो, भोलि केही राम्रो हुनेछ।”

समयसँगै प्रारम्भिक असहजता बिस्तारै बानीमा परिणत हुन्छ। भाषा अलि बुझिन थाल्छ, बाटोहरू चिनिन थाल्छन्, अनुहारहरू परिचित हुन थाल्छन्। सानो कोठा विस्तारै ‘आफ्नो ठाउँ’ जस्तो लाग्न थाल्छ। यहीँबाट सुरु हुन्छ दोस्रो अध्याय—सेटल हुने संघर्ष।

सेटल हुनु सजिलो हुनु होइन। जिम्मेवारी झन् बढ्दै जान्छ। घर पैसा पठाउने, आफ्नै खर्च धान्ने, भविष्यका लागि बचत गर्ने—यी सबै सन्तुलनमा राख्नुपर्छ। आफ्ना साना रहरहरू रोक्नुपर्छ, किनकि प्राथमिकतामा सधैं परिवार पर्छ। धेरै पटक मनले सोच्छ “आफ्नो लागि कहिले बाँच्नेरु” तर तुरुन्तै अर्को आवाज आउँछ “पहिले घर, पछि आफू।”

प्रदेशले समयको मूल्य, श्रमको सम्मान, र पैसाको अर्थ सिकाउँछ। तर यसले एउटा कठोर पाठ पनि सिकाउँछ, भावनाहरू लुकाउन। मन रोइरहँदा पनि “म ठीक छु” भन्न। परिवारलाई चिन्ता नहोस् भनेर आफ्ना पीडा आफैंभित्रै थिचेर राख्न।

चाडपर्वहरू प्रदेशमा सबैभन्दा गाह्रो हुन्छन्। घरमा दशैं, तिहार, नयाँ वर्ष मनाइरहँदा आफू भने काममा हुन्छ। भिडियो कलमा देखिएको टीकाको रातो रङ्ग, दियोको उज्यालो, र परिवारको हाँसोले मन भक्कानिन्छ। आँसु पुछेर फेरि काममा फर्किनुपर्छ किनकि जिम्मेवारी रोकिँदैन।

बिस्तारै प्रदेश पराइ ठाउँ मात्र रहँदैनस कर्मभूमि बन्छ। त्यहीँ पसिना बग्छ, त्यहीँ आत्मविश्वास बढ्छ। साना–साना उपलब्धिले ठूलो अर्थ दिन थाल्छ। यहीँबाट सुरु हुन्छ तेस्रो अध्याय—आत्मनिर्भर बन्ने संघर्ष।

वर्षौंको मेहनतपछि जब स्वदेश फर्कने समय आउँछ, मनभित्र अनौठो द्वन्द्व सुरु हुन्छ। फर्किन पाउने खुशी, तर बानी परेको ठाउँ छोड्नुपर्ने पीडा। फेरि त्यही एउटा सुटकेस हातमा हुन्छ। तर यसपटक सामान कम र सम्झनाहरू धेरै हुन्छन्—सिकाइ, पीडा, सफलता, र नबोलेका अनुभूतिहरू।

घर फर्कँदा परिवेश उस्तै देखिए पनि आफू भने उस्तै हुँदैन। प्रदेशले परिपक्व बनाइसकेको हुन्छ। जीवन बुझ्ने दृष्टि, जिम्मेवारी बोक्ने काँध, र सहनशीलता बोकेको मन लिएर ऊ फर्किन्छ। परिवारसँगको पुनर्मिलन आनन्दमय हुन्छ, तर मनभित्र कतै प्रदेशका दिनहरूको छायाँ बाँकी रहन्छ।

यस सन्दर्भमा एउटा गम्भीर प्रश्न उभिन्छ किन नेपाली युवाशक्ति आफ्नै देशमा सम्भावना नदेखेर बाहिरिन बाध्य हुन्छरु किन सुटकेसमा सपनाहरू प्याक गरेर विदेशतिर लैजानुपर्छरु यो केवल व्यक्तिगत कथा होइनस यो हाम्रो सामाजिक, आर्थिक र नीतिगत यथार्थको प्रतिविम्ब हो। सीमित अवसर, बेरोजगारी, र अस्थिर नीतिगत वातावरणले हजारौंलाई घर छोड्न बाध्य बनाएको छ।

प्रदेशी हुनु ठाउँ परिवर्तन मात्र होइनस यो भावनात्मक, सामाजिक र आर्थिक यात्राको समष्टि हो। उनीहरू जहाँ पुगे पनि, मुटुको ठेगाना सधैं एउटै रहन्छ आफ्नो घर, आफ्नो देश।

सुटकेसमा सामान मात्र हुँदैनस त्यहाँ जीवनकै एक अध्याय अटिएको हुन्छ। पसिना, आँसु, आशा र संघर्षले लेखिएको त्यो अध्याय लिएर उनीहरू फर्किन्छन्अनुभवको पुस्तक बनेर।

अब समय आएको छ, हामीले यो मौन कथालाई गम्भीरतापूर्वक सुन्ने। राज्य, समाज र नीतिनिर्माताले यस्तो वातावरण बनाउनुपर्छ जहाँ सपना पूरा गर्न सुटकेस बोकेर विदेश जानु बाध्यता नहोस्। आफ्नै भूमिमा अवसर सिर्जना होस्, युवाशक्तिले आफ्नै देशमा भविष्य देखोस्।

त्यस दिन सुटकेस हलुका हुनेछ र मन अझ हलुका। तब प्रदेश विकल्प हुनेछ, बाध्यता होइन।

क्याटेगोरी : समाचार
ट्याग : #breaking, #कृति न्यौपाने

---

---

---